Türk tuluat tiyatrosunda baş komik görevindeki uşak tiplemesi…

İbiş,
Nekre,
Güldürücü, komik.
Eski tuluat oyunlarında çoğu kez uşak rolünü oynayan komik.

Nekre, güldürücü, komik ve İbiş adlarıyla da anılır. Karagözdeki Karagöz tipini andıran Kavuklu, ortaoyununun ikinci önemli kişisidir. Dilimli ve sarıklı bir kavuk, kırmızı çuhadan bir kaftan giyer. Oyunun asıl güldürme yükü onun üzerindedir. Kaba ama içten bir kişiliği vardır.

Geleneksel Türk tiyatrosunun en az bilinen dallarından biri kukladır. Sözlü seyirlik oyunlarından olan kukla türlerinden en yaygın olanları ipli kukla, resim kukla, el kuklası, araba kuklası ve iskemle kuklasıdır. Araştırmalarda en çok el kuklasına ilişkin bilgilere ulaşılmıştır. Türk kuklasındaki kişiler Karagöz veya Ortaoyunundakiler gibi belirgin özelliklere sahip değildirler. Kukla oyunlarında ya Karagöz ile Ortaoyunundan alınmış konular ya da halk efsaneleri, aşk hikayeleri gibi konular işlenir.

Türk tiyatrosunun ünlü tuluat ustaları;
Naşit Özcan,
Münir Özkul,
Nejat Uygur,
İsmail Dümbüllü,
Abdürrezzak Efendi,

1896 yılında yayınlanan Kıbrıs’ın ilk mizah gazetesi …

Kokonoz,
Akbaba,

Kıbrıs Türklerinde yazılı mizah dönemi, 1896 yılında yayınlanmaya başlanan Kokonoz, (1896-1910) adlı mizah gazetesiyle başlamıştır. 1896 yılında yayınlanan Kıbrıs’ın ilk mizah gazetesidir. On beş günde bir yayınlanmış.

Kokonoz gazetesinden sonra Kıbrıs’ta yayınlanan diğer mizah içerikli yayınlardan bazıları şunlardır:
Akbaba,
Davul,
Zırıltı,
Karga.

 

1896 yılında Kokonoz ve hemen akabinde çıkarılan Akbaba, Kıbrıs Türklerinin ilk mizahi gazeteleri olarak dikkat çekmektedir.

İlk sayısı 27 Kasın 1896 ( 27 Teşrin-i Sani 1321) ‘de çıkmış. Yazarı ve imtiyaz sahibi, Zaman Gazetesi yazarlarından Ahmet Tevfik Efendi idi. Dört sahife halinde çıkan bu mizah gazetesinde, yazıların kimin yazdığı pek belirtilmemiş. Kokonoz’un idarehanesi, once Zaman Matbaasında, daha sonra da Kıbrıs Adasında Lefkoşa’da, Kıbrıs Matbaasında basılmış.

Kokonoz, 17 – 9 – 1897 ( 1 Teşrin-i evvel 1312 )’de 23. sayısında isim değiştirerek, Akbaba adıyla çıkmaya başlar. Ahmet Tevfik efendi, 1 – 5 – 1910 tarihinde Zamanın kapanmasından sonra Kokonoz’u yeniden yayınlamaya başlar. Fakat bu defa Kokonoz ancak 9 sayı devam edebilmiş. 28 Haziran 1910 yılında kapanmıştır.

Kıbrıs Türk toplumunda önemli bir yere sahip olan mizah sanatı, sosyal bir eğlence aracı olarak (gölge oyunu, kukla, orta oyunu) icra edilmesinin yanı sıra, sözlü halk edebiyatının çeşitli dallarında da (masal, destan, bilmece, mani, tekerleme vb.) kullanıla gelmiştir.

Orta Asya mitlerinde bahsedilen işkence ve zihin kontrol yöntemi, bilinçsiz köle ..

Mankurt,
Bilinçsiz köle anlamına gelir.

Anlayışı, kavrayışı kıt, aptal (kimse), Mankafa.
Mankurt bazı işlemler sonucu öz benliğini yitirerek kendisini kimliksizleştiren düşmanının kuklası haline gelmiş bir zavallı insan tipidir.

Eski Türk, Kazak ve Kırgız destanlarına ve Orta Asya Mitlerine göre Mankurt dönemin çok yaygın bir işkence ve zihin kontrol yöntemi olarak bilinirdi. Bu yöntemle insanlar, bilinçsiz, köle durumuna getiriliyordu. Mankurt haline getirilmek istenen insanın saçları kazınır. Devenin boyun derisi gerdirilerek başına geçirilir. Bu durumda güneş altında birkaç gün bekletilir. Sert deve derisi, sıcaktan dahada sertleşen deri kafatasına yapışarak bütünleşir. Bu insanın saçları uzayamaz ve bir süre sonra saçlar kafatasının içine doğru uzar. Ters yönde uzayan saçların kafatasını delip beyne doğru ilerlemesi, kişiye büyük acı ve ızdırap verir. Bu acılara dayanamayan kişi bir süre sonra hafızasını yitirir ve düşünemez. Böyle bir kişi bilinçsiz ve her isteneni sorgusuzca yapan bir köleye, yani mankurta dönüşür.