İki yüz dirhemlik ağırlık ölçüsü, Yarım okka…

Nuh,
Nüğ,
Nüğü,
İki yüz dirhemlik ağırlık ölçüsü, yarım okka.
Isparta ve çevresinde halk dilinde bu birim için Nuh sözcüğü kullanılmıştır.

Osmanlıda kullanılmış diğer ağırlıklar:
Okka: Osmanlı’da kullanılan, 1282 gram ve 400 dirheme eşit, eski bir ağırlık ölçü birimi.
Zerre: 0,0015 gr
Habbe: Dirhemin kırk sekizde biri olup, yarım Tasuc’a eşittir. 0,0668 gr
Tasuc: 2 Habbe 0,1336 gr veya yarım 0,1002 gr
Kırat: Bir miskalin yirmi dörtte biri, 4 keçiboynuzu çekirdeği olarak hesap edilirdi. 0.2004 gr
Denk veya Danik: 0.80175 gr
Dirhem: 4 Denk=3.207 gr
Miskal: 24 kırat=4,81 gr
Astar: 0,6 vukıyye, 77 gr
Vukıyye: 40 dirhem, 128,280 gr
Müd: 122 dirhem, 391.25 gr
Rıtl veya Ratl: 12 vukıyye, 480 dirhem, 1539.36 gr.
Man: 2 Rıtl karşılığı yani 960 dirhem, 3078,75 gr
Kilçe: 8 müd veya 976 dirhem, 3130 gr, 1040 dirhem, 3335 gr.
Batman: 7697 ile 8000 gr arasında değişirdi.
Vibe: 2928 dirhem, 9390 gr
Kantar: 44 okka, 56449 gr
Çeki: 4 kantar, 225.798 gr
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasının ardından 26 Mart 1931 yılında çıkarılan kanunla bugünkü metrik sisteme geçilmiştir.

Nuh sözcüğünün başka anlamları;
Nuh (Noah) Peygamber,
Adem, Şit ve İdris’ ten sonra gelen dördüncü peygamber.
İnanışa göre, üçüncü peygamber olup tufanda bütün canlılardan birer çift alarak bir gemi ile kurtulmuştur.
Afyon ili, Sincanlı ilçesi, merkez bucağına bağlı bir yerleşim birimi.

Eskiden kullanılan bir ağırlık ölçüsü …

Arpa.
Bağdat Tağarı.
Bale.
Balya.
Basil.
Batman.
Binter.
Buğday.
Çeki.

Çekirdek, (Keçiboynuzu çekirdeği).
Çelik.
Denk.
Dimin, (Timin), (24 kg.)
Dirhem (Direm).
Dolu.
Dönük.
Emina (Tahıllar için).
Farak.
Feddan.
Gödek.
Hilal.
Habbe.
Kapak.
Kafız.
Kantar (Kintar).
Kıyye-i atika, Okiyye, Kıyye (Okka).
Krat (Kırat).
Kıtmir.
Kile.
Kuranga.
Kutu.
Lasta.
Libre.
Lodra.
Ludre.
Mekuk.
Mintan, (1/2 Kile).
Miskal, (1,5 Dirhem).
Mut, (50 Şinik).

Okka, (Kıyye-i atika, Okiyye, Kıyye).
Ratl (Rıtl), (130 Dirhem).
Sa.
Şinik.
Tıl,
Timin (Dimin) (24 kg.).
Tonilato.
Urup.
Vakiye,
Vakiyei Şer’i.
Vezne,
Vezne Ledresi,
Vibe.
Vukiyye.
Zerre.

Osmanlı İmparatorluğu döneminde kullanılmış olan eski bir ağırlık ölçüsü birimi Okka’ dır. Şehir ve kasabalara göre ağırlık değeri farklılık göstermekle beraber, genellikle 1282 gram değerinde kabul edilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun ardından, 1 Nisan 1931 tarihinde kabul edilen bir kanunla eski ağırlık ve uzunluk ölçüleri değiştirilmiş olup eski uzunluk ve ağırlık birimleri yürürlükten kaldırılmıştır.

Eski Ağırlık ölçülerinin Çevrim Tablosu;

1 Okka (kıyye) = 1,282 kg. = 400 Dirhem
1 Tonilato = 4 Çeki = 1000 kg.
1 Çeki = 225,789 kg. = 4 Kantar = 176 okka
1 Kantar = 56,449 kg. = 44 Okka = 100 Ludre.
1 kg = 312,5 Dirhem = 0,781257 Kıyye (okka)
1 kg = 311 Dirhem + 12,5225 Kırat
1 Batman = 7,697 kg. = 6 okka (kıyye)
1 Çekirdek (Keçiboynuzuçekirdeği) = 5 santigram.
1 Dirhem = 4 Dönük = 3,2 gr.
1 Dönük = 4 Kırat.
1 Kırat = 0,2004 gr. = 4 Bakray = 1/24 Miskal.
1 Bakray = 4 Fitil.
1 Fitil = 1/4 Kırat
1 Fitil = 2 Nekir.
1 Nekir = 2 Kıtmir.
1 Kıtmir = 2 Zerre;
1 Habbe = 1/48 Dirhem.
1 Zerre = 0,0015 gr. = 1/48 Dirhem.
1 Miskal = 1,5 Dirhem = 4,8 gr.
1 Vukıyye = 40 Dirhem.
1 Kafız = 2 Mekuk.
1 Vibe = 2928 dirhem.
1 Ratl(Ratıl) = 130 Dirhem = 12 Okka(kıyye).
4 Keçiboynuzu çekirdeği = 1/24 miskal = 0.2004 gr.
1 Dirhem, Şer’an, orta büyüklükte yetmiş tane arpa ağırlığı.

Bugünkü konuşmalarımıza yansımış olan iki dirhem bir çekirdek lafı bu ağırlık ölçülerine göre bir Osmanlı altınını ifade etmektedir. Söylenen kişinin Osmanlı altını değerinde, kıymetinde olduğunun ifadesidir.

Terazi gözlerinden her biri …

Kefe,
Arapça,Keffe.
Göz,
(Fr. plateau).
Terazi gözlerinden her biri.
Tartı aletleri,
Bir şeyin belli olmayan değerini, onun ağırlığına dayanarak ölçme işi ticaretin kuruluşu ile birlikte başlamıştır. Adi terazi, kantar ve baskül olarak tipleri vardır.

Adi terazi-Eşit kollu terazi,
Esas olarak iki eşit parçaya ayrılmış bir çubuktan yapılmıştır. Çubuğun orta yerine kama denen ve bir köşesi aşağı dönük üçgen bir prizma konmuştur. Boyunduruk denen çubuğun iki ucuna, ters yönde konmuş diğer iki kamaya kefeler asılıdır. Bu tip terazi, kefelerden birine tartılmak istenen şey, ötekine de daha önce tartılmış şeyler konarak işler. Tartılmak istenen şeyin ağırlığı öteki kefeye konan ağırlığa eşit olunca boyunduruğa takılı ibre (iğne) denge durumuna ulaşıldığını bölümlü bir cetvel üzerinde gösterir. Dayanak noktası kuvvet ve direnç noktalarının tam ortasında bulunan kaldıraca, kantar ise dayanak noktası direnç noktasına çok daha yakın olan kaldıraca benzer. Kuvvet kolu, direnç koluna eşittir. Malın ağırlığı ile öteki kefeye konan ağırlığın eşit olması gerekir.

Kantar oldukça hassastır ve ağır şeyleri tartar. Kantarda kuvvet kolu, direnç kolundan daha uzundur. Bundan dolayı denge elde etmek için kuvvet koluna dirençten küçük bir kuvvet konması yeter. Kantar boyunduruğu eşit olmayan kollara ayrılmış bir terazidir. Kısa olan tarafın ucun da tartılacak şeyin konacağı bir kefe bulunur. Tartılacak torba veya küfe ise kefenin yerine birkaç kanca konur. Çubuğun uzun olan tarafı birbirine eşit küçük kertik’ lere ayrılmıştır. Her kertiğin altında kilogram cinsinden bir rakam yazılıdır Bu kola topuz denen ağırlık küçük bir halka ile asılmıştır. Bu topuz sağa sola doğru yürütülebilir Topuzun asılı olduğu halka kertiklerden birinin üzerine gelince iki kol denge durumuna gelir ve kertiğin altında ki rakam da tartılan şeyin ağırlığını gösterir.

Eski bir ağırlık ölçüsü birimi ..

Farak,
Eski bir ağırlık ölçüsü birimi.
Farak,
Batman,

Osmanlı İmparatorluğu döneminde kullanılmış olan eski bir ağırlık ölçüsü birimi Okka’ dır. Şehir ve kasabalara göre ağırlık değeri farklılık göstermekle beraber, genellikle 1282 gram değerinde kabul edilmiştir.

Eskiden kullanılan bir ağırlık ölçüsü;
Arpa.
Bağdat Tağarı.
Bale.
Balya.
Basil.
Batman.
Binter.
Buğday.
Çeki.
Çekirdek, (Keçiboynuzu çekirdeği).
Çelik.
Denk.
Dimin, (Timin), (24 kg.)
Dirhem (Direm).
Dolu.
Dönük.
Emina (Tahıllar için).
Farak.
Feddan.
Gödek.
Hilal.
Habbe.
Kapak.
Kafız.
Kantar (Kintar).
Kıyye-i atika, Okiyye, Kıyye (Okka).
Krat (Kırat).
Kıtmir.
Kile.
Kuranga.
Kutu.
Lasta.
Libre.
Lodra.
Ludre.
Mekuk.
Mintan, (1/2 Kile).
Miskal, (1,5 Dirhem).
Mut, (50 Şinik).
Okka, (Kıyye-i atika, Okiyye, Kıyye).
Ratl (Rıtl), (130 Dirhem).
Sa.
Şinik.
Tıl,
Timin (Dimin) (24 kg.).
Tonilato.
Urup.
Vakiye,
Vakiyei Şer’i.
Vezne,
Vezne Ledresi,
Vibe.
Vukiyye.
Zerre.