Sarı renkli, tatlı bir çeşit armut …

Akşekeri,
Aksulu,
Bir armut cinsi.
Armut,
(Pirus communis)
Frasça, Amrud, Emrud,
Trabzon’da Apid denir.
Yaban armuduna Ahlat (Rumca) denir.
İki çenekliler sınıfının gülgiller familyasından, beyaz çiçekli meyve ağacı.

Gülgiller (Rosaceae) familyasının Maloideae alt familyasında sınıflanan Pyrus cinsinden bir ağaçtır. Çiçekleri beyazdır. Yurdumuzun her yerinde yetişir. Armut 10-13 m. yükseklikte olabilir. Elma ağacından daha uzun ve diktir. Armut ağaçları 50-75 yıl ömürlüdür. Dikildikten 4-7 yıl sonra meyve verir. Armut ağacı 8-10 yaşlarındayken 25-50 kg meyve verebilir. Meyve olarak yendiği gibi pekmez, küme, sirke de yapılır.

Un, tereyağı ve yumurta ile hazırlanan bir Van kahvaltı çeşidi. ..

Murtuğa,
Çat çingır,
Gencirük.
Van kahvaltı sofralarının vazgeçilmez lezzeti. Murtuğa, un ve tereyağının, yumurtayla enfes buluşmasıdır. Lezzet dolu bu kahvaltılıyı hazırlamak da çok kolay.

Yapılışı;
Bakır bir tavada tereyağını kızdırın. İçine azar azar unu ilave edin. Biraz tuz serpin. Çok kısık ateşte devamlı karıştırarak pembeleşmesini bekleyin. Ayrı bir yerde yumurtaları çatalla iyice çırpın. Tavadaki çörek içinin üzerine gezdirerek dökün. Bu sırada yumurta kabaracak. Yumurtayı fazla dağıtmamaya dikkat ederek çatalla tersyüz edin. Diğer tarafını da pişirince ateşten alın. İsterseniz ama olmazsa olmazı yemeden önce üzerine bal ve ceviz de serpin.

Murtuğa, Hakkari, Van ve Ağrı civarında yapılır.
Bitlis’te çat çingır ismiyle yapılır. Başka bir yönteme göre yağda kavrulmuş una ceviz serpilmektedir.
Ahlat’ta un, yağla kavrulduktan sonra şeker katılıp tatlı olarak da hazırlanmaktadır.
Ağrı’da murtuğa, un, şeker ve süt ile hazırlanan bir çeşit helvadır.
Gencirük: Gavut unu ile yapılan murtuğaya verilen isimdir.

Bir armut cinsi …

Ekberi,
Akça
Çermayi,
Gümüşhane yöresine özgü bir yerel armut çeşididir.
Gümüşhanede yetiştirilen diğer armut çeşitleri:
Buldurçun armudi, Cinci armudi, Koçinap,

Armut,
Frasça, Amrud, Yaban armuduna Ahlat denir.
Trabzon’da Apid denir.
Gülgiller (Rosaceae) familyasının Maloideae alt familyasında sınıflanan Pyrus cinsinden bir ağaçtır. Çiçekleri beyazdır. Yurdumuzun her yerinde yetişir. Armut 10-13 m. yükseklikte olabilir. Elma ağacından daha uzun ve diktir. Armut ağaçları 50-75 yıl ömürlüdür.

Dikildikten 4-7 yıl sonra meyve verir. Armut ağacı 8-10 yaşlarındayken 25-50 kg meyve verebilir. Meyve olarak yendiği gibi pekmez, küme, sirke de yapılır.

Armut Cinsleri:
Abete Fetel-Abatefetel: Fransız kökenli, ağaçları orta kuvvete, yarı dik gelişen verimli erken meyveye yatan bir çeşittir. Erwinia amylovora (ateş yanıklığı) hastalığına kısmen dayanıklıdır. Meyve kabuk rengi yeşil zemin üzerine az paslı, iri, konik biçiminde, boyun kısmı uzundur.

Ağrap (Trabzon’ da yabani armuta verilen ad),
Ahlat (Rumca).
Akarmut,

Akça Armut (Hüsnüyusuf da denir), Ağacı kuvvetli ve yarı dik gelişme eğiliminde olan, sık dallı ve dikenli yerli çeşitlerimizdendir. İstanbul Akçası veya Dikenli Akça olarak bilinen tipleri de bulunmakta, Marmara, Ege, Akdeniz ve İç Anadolu Bölgelerinde yetiştiriciliği yapılmaktadır.

Ahmet ağa (kışlık),
Ankara armudu,
Azdavay armudu,
Arpa Armudu-Arpa zamanı yetişen, orta boy, uzunca ve sulu bir armut cinsi.
Aronya,

Bahribey,
Bardak armudu (Uzunca yapılı bir armut cinsi).
Bozdoğan-Yeşil ve iri bir armut cinsi , Burağan-Ekşimsi, buruk tatta bir armut cinsi,

Concorde,
Coscia,
Çistavur-Artvin yöresinde, yuvarlak ve sarı renkli armut, erkenci bir armut cinsi

Deveci, Kökeni Anadolu olup, ağaçları orta kuvvete yarı yayvan gelişen bir çeşittir. Meyveleri, iri, iyi bakım koşullarında çok iri, basık, alt kısmı geniş, boyunsuz, çiçek çukuru derindir.

Etruşka,
Ekberi,
Eşek armudu,

Götükızıl,
Göksulu,
Gıcıgıcı,

Gök,
Gülçiçela,
Gimeciya,
Girikdira-Kış armudu, İçi kumlu bir armut cinsidir,
Güz armudu-Sonbaharda yetişir. Sarı renkli ve kahverengi beneklidir. Bol sulu bir armut cinsidir,

Hamzabey, Haçeçur (Sulu bir armut cinsi),
Hacı Hamza, Hamidüsükkari ,(Güz armudu).
Hüsnüyusuf (Akça armut),
Holigida(güz armudu)
Hırsız almaz,
Hertüz,

June Beauty (Haziran Güzeli, Haziran Gülü)

Katılak,
Katırbaş (İri bir armut cinsi),
Kantar topu,
Kavun,
Keklik bacağı, Kera,
Kırakot, Kızıl,
Kiefer(İngiltere),
Kirezap (Trabzon’ da kiraz armudu),
Koha,
Kumru,
Kurçi uzun, Kum,

Laynap, Ladrap,
Limon armudu, Lipaka,

Malatya armudu,
Margarita Manilla,
Manandi,
Melleçi, Melleki,
Melahor,
Marahor-Ekşi armut,
Mustafa Bey (Yazlık bir armut cinsi),
Mulgurap,

Naşi (Nashi).
Oyma(Tadı buruk bir cins)
Panta,
Paşik,
Paskrasan, (Kışlık bir armut cinsi).

Santa Maria (İtalya), Sobyuce,
Saltapla-Meyvesi tatlı, aşılanmış bir çeşit armut.
Sakit-Sakide-Kış armudu,
Sahrela-Sakara-Sakera-Küçük ve yuvarlak taneli, yeşil renkte bir armut cinsi,
Sarı armut.
Starkrimson,

Şalgam Armudu,
Şeker Armudu,

Tavrecul -Sarı ve sulu bir armut cinsi.
Ternap,
Tokat (çiçek) armudu,
Tosca, Tokva-Tokya (Yeşil armut),
Tuzyuvası,
Türkyemez,

Ürüngüs, (Yaz armudu).

Vanta, Williams,
Wilder, Willams (Bartlett)(Dünyada en iyi armut olarak bilinir),

Yaban armudu-Ahlat (Rumca, Pyrus elaeagnifolia).
Yaz, Yağ armudu-Uzun ve ince biçimli bir armut cinsi,
Yanıkızıl – Zeytinlik (Sirya), Bir yanı kızıl/kırmızı, diğer yanı sarı-yeşil renkte bir armut cinsi.

Armut cinsleri…

Ahlat (Rumca).
Akarmut,
Akça Armut(Hüsnüyusuf da denir.),
Ahmet ağa(kışlık), Ankara armudu,
Azdavay armudu,
Arpa Armudu-Arpa zamanı yetişen, orta boy, uzunca ve sulu bir armut cinsi.

Bahribey,
Bardak armudu (Uzunca yapılı bir armut cinsi).
Bozdoğan-Yeşil ve iri bir armut cinsi , Burağan-Ekşimsi, buruk tatta bir armut cinsi,
Concorde, Coscia,
Çistavur-Yuvarlak ve sarı renkli armut,
Deveci,
Etruşka,
Göksulu, Gıcıgıcı,
Gök, Gülçiçela, Gimeciya,

Girikdira-Kış armudu, İçi kumlu bir armut cinsidir,

Güz armudu-Sonbaharda yetişir. Sarı renkli ve kahverengi beneklidir. Bol sulu bir armut cinsidir,
Hamzabey, Haçeçur (Sulu bir armut cinsi),
Hacı Hamza, Hamidüsükkari ,(Güz armudu).
Hüsnüyusuf (Akça armut),
June Beauty,
Katılak, Kızıl, Kum,Koha, Kera,
Katırbaş(İri bir armut cinsi),
Malatya armudu,
Melleçi, Melleki, Marahor-Ekşi armut,
Naşi (Nashi).
Paşik,
Paskrasan, (Kışlık bir armut cinsi).

Santa Maria (İtalya), Sobyuce,
Saltapla-Meyvesi tatlı, aşılanmış bir çeşit armut.
Sakit-Sakide-Kış armudu,
Sahrela-Sakara-Sakera-Küçük ve yuvarlak taneli, yeşil renkte bir armut cinsi,
Sarı armut.

Tavrecul -Sarı ve sulu bir armut cinsi.
Tokat (çiçek) armudu,
Tosca, Tokva-Tokya (Yeşil armut),
Ürüngüs, (Yaz armudu).
Vanta, Williams,
Yaban armudu-Ahlat (Rumca, Pyrus elaeagnifolia).
Yaz, Yağ armudu-Uzun ve ince biçimli bir armut cinsi,
Yanıkızıl – Bir yanı kızıl/kırmızı, diğer yanı sarı-yeşil renkte, yuvarlak biçimli, bol sulu bir armut çeşidi,

Yabani armut, Ahlat ..

Gak,
Ahlat, (Rumca).
Ahlat, (Lat. Pyrus elaeagnifolia ).
Armut,
Yabani armut.
Dağ armudu, (Pirus piraster).
Yaban armudu.
Çakal armudu,

Ahlat, Gülgiller (Rosaceae) familyasından, ağaç formunda, beyaz çiçekli, meyveleri olgunlaştıktan sonra yenen yabani bir armut ağacıdır.

Doğada kendiliğinden yetişen Ahlat faydalı bir meyve olup yurdumuzun hemen hemen her yöresinde yetişen ufak boylu bir ağaçtır. Yaklaşık olarak 5 – 6 metreye kadar boylanabilirler. Dikenli dalları vardır. Ahlat kazık köke sahiptir. Nisan ayında beyaz çiçekler açar. Çiçekli ağacı sanki geline benzer ve harika bir görüntüsü vardır. Eylül-ekim aylarında olgunlaşan meyveleri 3 – 4 cm çapında ve kısa saplıdır. Meyveler olgunlaşmadan önce açık yeşil, olgunlaştıktan sonra kahverengi bir renk alır . Meyvesinin buruk bir tadı vardır . Olgun meyveleri taze olarak yendiği gibi turşusu da yapılmaktadır. Ahlat turşusu çok bilinir. Ayrıca ağacına elma, armut, badem gibi kültür çeşitleri aşılanabilir. Halk arasında ahlat meyvesi ishale iyi geldiği bilinir. Meyve olarak yenir, tadı buruk ama nefisdir. Çiçekleri arıların bal kaynağıdır.