Nevşehir’ in ilçesi Gülşehir’ in eski adı …


Arapsun,
Gülşehir,

Nevşehir’e 20 km. uzaklıkta, Kızılırmak’ın güney kenarında yeralan antik adı Zoropassos olan Gülşehir’ in eski adı Arapsundur.
Damat İbrahim Paşa’nın Nevşehir’ e yaptığı imari, bir başka Osmanlı Sadrazamı Karavezir Mehmet Seyyid Paşa da Gülşehir’ e yapmış 30 haneli Gülşehir’ i bir külliye ile donatmıştır. Külliye cami, medrese ve çesmeden oluşmaktadır.

Açıksaray ören yeri;
Nevşehir-Gülşehir yolu üzerinde, Gülşehir’ e 3 km uzaklıktaki Açıksaray ören yeri, tüf kayalar içine oyulmuş sayısız mekanları, Roma Dönemi kaya mezarları, 9. ve 10. yüzyıla tarihlenen kaya kiliseleri ile önemli bir piskoposluk merkeziydi. Halk arasında Haci Bektas Veli Mescidi olarak adlandırılan mekanın mihrabının günümüze kadar korunmuş bir İslami yapı olması açısından dikkat çekmektedir.

Karavezir Cami;
Osmanlı mimarisinin karakteristik özelliklerini taşıyan cami, iki renkli kesme taştan yapılmış, kare planlı ana mekanını kaplayan kubbe dört kemer üzerine oturtulmuştur. Açık Saray Harabeleri Nevşehir-Gülşehir yolu üzerinde, Gülşehir’e 3 km. uzaklıktaki Açık Saray Harabeleri, tüf kayalar içine oyulmuş sayısız mekanları, Roma Dönemi kaya mezarları, 9. ve 10 yüzyıla tarihlenen kaya kiliseleri ile önemli bir ören yeridir. Bu ören yerinde bulunan mantar biçimindeki peribacaları üniktir.

Karşı (Aziz Jean )Kilisesi;
Gülşehir’in hemen girişinde yer alan ve iki katlı olan Aziz Jean Kilisesi’in alt katında kilise, şarap mahzenleri, mezarlar, su kanalı ve görevlilere ait mekanlar, üst katında ise İncil’den alınmış sahnelerle süslenmiş kilise yer almaktadır.

Alt kata ait kilise, tek apsisli, haç planlı, haç kolları, beşik tonozludur. Merkezi kubbesi çökmüştür. Süsleme açısından direk ana kaya üzerine kırmızı aşı boyası ile stilize hayvan, geometrik ve haç tasvirleri resmedilmiştir.

Üst kattaki kilise ise üç apsisli ve beşik tonozludur. Ana apsisteki resimlerin dışında oldukça iyi korunmuş olan siyah bir is tabakası ile kaplıydı. Kilise’nin restorasyonu ve konservasyonu 1995 yılında Restoratör Rıdvan İşler tarafından yapıldıktan sonra bugünkü haline gelmiştir. İsa ve İncil siklusunu içeren kilisede sahneler bantlar içinde frizler halindedir. Siyah zemin üzerine sarı ve kahverengi renkler kullanılmıştır. Niş tonozlarında ve cephelerinde bitkisel ve geometrik motifler tercih edilmiştir. Batı ve güney duvarında Kapadokya Bölgesi’nde oldukça nadir olarak resmedilen Son yargı sahnesi yer alır.
Sahneleri: Apsiste Deesis, ön cephesinde kuş tasvirleri altında Müjde, tonozunda madalyonlar içinde aziz tasvirleri; tonozun güney kanadında Son yemek, İhanet, Vaftiz, altında Meryem’in ölümü; kuzey kanadında İsa’nın çarmıhtan indirilmesi, Kadınlar Boş Mezar Başında, İsa’nın cehenneme inişi; batı ve güney duvarında ise Son yargı.

Nevşehir’in biri merkez olmak üzere sekiz ilçesi vardır.
Merkez: Merkez bucağına bağlı 17 köyü vardır. İlçe toprakları 900-1350 m yükseklikte platolardan meydana gelir. Başlıca akarsuyu Kızılırmak ve kollarıdır. Ekonomisi tarıma dayalıdır. Başlıca tarım ürünleri Pancar, patates, tahıl ve baklagillerdir. Sümerbank Pamuklu Sanayi, meyve suyu, marmelat, pekmez, tuğla ve kiremit fabrikaları başlıca sanâyi kuruluşlarıdır.

İlçe merkezi, Kızılırmak’ ın kollarından olan küçük bir çay kenarında kurulmuştur. Denizden yüksekliği 1150 metredir. Eski adı Muşkara’ dır. Lâle devrinin meşhur sadrazamı Nevşehirli Dâmât İbrâhim Paşa 25 hânelik bu köyü îmâr etti ve buraya Nevşehir ismi verildi. 1954’ te il yapılan Nevşehir’in belediyesi Cumhûriyetten önce kurulmuştur. Konya ve Aksaray’ı Kayseri’ ye, Kırşehir’ i Niğde’ ye bağlayan yollar ilçede kesişir.

Acıgöl:
Merkez bucağına bağlı 12 köyü vardır. İlçe toprakları orta yükseklikte platolardan meydana gelir. Güneydoğusunda Erdaş Dağı yer alır. İlçe merkezi Aksaray-Nevşehir karayolu üzerinde yer alır.

Avanos:
Merkez bucağına bağlı 3, Özkonak bucağına bağlı 10 ve Topraklı bucağına bağlı 5 köyü vardır. Yüzölçümü 1045 km2 olup, nüfus yoğunluğu 38’dir. İlçe toprakları Kızılırmak Platosunda yer alır. Başlıca akarsuları Kızılırmak ve Damsa Çayıdır. Kızılırmak Vâdisi küçük, fakat verimli ovalardan meydana gelir. İlçe merkezi, Kızılırmak kıyısında kurulmuştur. Nevşehir’i Kırşehir-Kayseri karayoluna bağlayan yol üzerindedir. İl merkezine 17 km mesâfededir.

Derinkuyu (Melengübü):
Merkez bucağına bağlı 8 köyü vardır. Yüzölçümü 495 km2 olup, nüfus yoğunluğu 41’dir. İlçe toprakları, kuzey ve doğusu engebeli ve dağlık bunun dışında kalan kısmı düz olan bir arâziden meydana gelmiştir. Doğu ve kuzeydoğusunda Hodul Dağı, kuzeybatısında Erdaş Dağı yer alır. İlçe topraklarında perlit yatakları vardır. Nevşehir-Niğde karayolu kenarında kurulmuştur. İl merkezine 30 km mesâfededir. Eski ismi Melengübü idi. Su kuyularının derinliği sebebiyle 1928’de Derinkuyu ismini aldı. Turizm açısından büyük önem taşıyan ilçenin altında, dünyânın sekizinci hârikası olarak adlandırılan bir yeraltı şehri vardır.

Gülşehir (Arapsun): Merkez bucağına bağlı 26, Gümüşkent bucağına bağlı 6 köyü vardır. Yüzölçümü 931 km2 olup, nüfus yoğunluğu 37’dir. İlçe toprakları 850-1250 m yüksekliğindeki dalgalı düzlüklerden meydana gelir. Başlıca akarsuyu Kızılırmak olup, bu akarsuyun vâdisinde Gülşehir Ovası yer alır. Kızılırmak’ın güney kıyısında kurulmuştur. Ankara-Nevşehir karayolu ilçeden geçer. İl merkezine 19 km mesâfededir. Eski ismi Arapsun idi.

Hacıbektaş (Sulucakara Höyük): 1990 sayımına göre toplam nüfûsu 20.811 olup, 8062’si ilçe merkezinde, 12.749’u köylerde yaşamaktadır. Merkez bucağına bağlı 30 köyü vardır. Yüzölçümü 666 km2 olup, nüfus yoğunluğu 31’dir. İlçe toprakları, ortalama yüksekliği 1200 m civârında olan bir platodan meydana gelir. Toprakları sulayan dereler yazın kurur. İlçe topraklarında kaymaktaşı diye de bilinen Hacıbektaş taşı çıkarılır. Bu taş süs eşyâsı yapımında kullanılır. İlçe merkezi, Ankara-Nevşehir karayolu üzerindedir. İl merkezine 46 km mesâfededir. Büyük veli Hacı Bektaş-ı Velî’nin kabr-i şerîfi buradadır. Eski ismi Sulucakara Höyük idi.

Kozaklı:
1990 sayımına göre toplam nüfûsu 25.932 olup, 7556’sı ilçe merkezinde, 18.376’sı köylerde yaşamaktadır. Merkez bucağına bağlı 22, Karahasanlı bucağına bağlı 7 köyü vardır. Yüzölçümü 789 km2 olup, nüfus yoğunluğu 33’tür. İlçe toprakları ortalama 1000 m yükseklikte bir platodan meydana gelir. Başlıca akarsuları Deli Çayı ve Karasu Çayıdır. Ankara-Kayseri demiryolu ilçe topraklarından geçer. İl merkezine 90 km mesâfededir.

Ürgüp: 1990 sayımına göre toplam nüfûsu 35.688 olup 11.040’ı ilçe merkezinde, 24.648’i köylerde yaşamaktadır. Merkez bucağına bağlı 25 köyü vardır. Yüzölçümü 574 km2 olup, nüfus yoğunluğu 62’dir. İlçe topraklarının yarısı dalgalı düzlük, yarısı ise dağlık olan bir arâziden meydana gelir. Dağlık arâzi güneyinde yer alır. Başlıca akarsuyu Damsa Çayıdır. Bu akarsu üzerinde sulama gayeli bir baraj vardır. Damsa Çayı kıyısında kurulmuştur. İl merkezine 18 km mesâfededir. Nevşehir’i İncesu üzerinden Kayseri’ye bağlayan yol ilçeden geçer. Kayalara oyulmuş kiliseleri meşhurdur.

İsviçre'de Bir Kanton …

İsviçre, İsviçre Konfederasyonu,

Almanca: die Schweiz, Fransızca: la Suisse, İtalyanca: Svizzera ve Romanş: Svizra),

Orta Avrupa’da Alp Dağlarında yer alan ve denize kıyısı bulunmayan bir ülkedir. Kuzeyinde Almanya, batısında Fransa, güneyinde İtalya ve doğusunda Avusturya ile Lichtenstein’a komşu olan ve tarihsel olarak bir konfederasyon olan ülke 1848 yılından beri bir federasyondur.

Önemli şehirleri Bern, Zürich, Basel ve Cenevre’dir.

İsviçre’de hâlen yürürlükte olan Anayasa 1848’ de yürürlüğe girmiştir. Anayasaya göre İsviçre 20 egemen, 6 yarım kantondan meydana gelmiştir. Federal meclis 44 üyeden meydana gelen bir devlet konseyi ile, doğrudan doğruya halk tarafından seçilen 200 üyeli bir millî konseyden müteşekkildir. Devlet konseyine hâkim kantonlar ikişer, yarım kantonlar birer üye gönderirler. Federal Konsey, Federal Meclis tarafından 4 yıl için seçilmiş 7 üyeden meydana gelir. Federal Konseyin üyeleri olan konfederasyon başkanı ve başkan yardımcısı her yıl Federal Meclis tarafından seçilir. Bu kantonlar şunlardır;

-Aargau.

-Basel-Stadt.

-Basel-Landschaft.

-Bern.

-Fribourg.

-Cenevre.

-Glarus.

-Graubünden.

-Jura.

-Lüzern.

-Neuchâtel.

-Nidwalden.

-Obwalden.

-Schaffhausen.

-Schwyz.

-Solothurn.

-St. Gallen.

-Thurgau.

-Ticino.

-Uri.

-Valais.

-Vaud.

-Zug.

-Zürih.

Kosta Rika' da bir yarımada …

Osa,

Nicaya,

Kosta Rika,

Orta Amerika’ da küçük bir ülkedir. Kosta Rika adı, Kristof Kolomb, Karaib sahilleri yakınındaki küçük bir adaya 18 Eylül 1502’de çıktığında, burada bulunan altın yataklarından dolayı buraya, “Zengin Sahil” manasına gelen “Kostar Rika” adını vermiştir. Latin Amerika’ da, Panama’ nın kuzeyinde, Nikaragua’ nın güneyinde yer alan batısında Büyük Okyanus, doğusunda Karayip Denizi vardır. Ordusu bulunmayan az sayıda ülkelerden biridir. Karaib Denizi ile Büyük Okyanus kıyıları arasındaki uzaklık 120 ile 265 km arasındadır.

Yükseltiler, Nikaragua Gölünün batısında başlar.En yüksek tepesi Cerro Chirripo 3,810 m., Ülkede bulunan volkanlar, Irazu 3432 m ve Turrilaba 3328 m . Talamanca Dağ silsileleri arasında 2740 m yükseklikte tepelere rastlanır. Batı kıyısından 480 km uzaklıktaki Coco Adası, Kostarika’ya aittir. Nicaya ve Osa yarımadalarının arasında kalan, Büyük Okyanus kıyıları yer alır.

Kosta Rika, idari açıdan 7 ile ayrılmıştır. Bu iller de 81 kanton’a ayrılmıştır. Başkent, Sant José’ dir. Para birimim, Kolon’ dur. Puertolimon, Puontarenas, Golfito başlıca limanlardır. San José yakınlarındaki Juan Santa Maria ülkenin tek milletlerarası havaalanıdır.

Bu İller;

* Alajuela
* Cartago
* Guanacaste
* Heredia
* Limón
* Puntarenas
* San José (Başkent).

Pastırmalı bir börek cinsi …

Paçenga,
Paçanga,

Malzemeler :
2-3 adet yufka
160 gr pastırma
1 adet domates
3 adet sivri biber
1 avuç kıyılmış maydanoz
1 kase rendelenmiş kaşar peyniri
1 kase zeytinyağı + su karışımı
1 yumurta sarısı
Çörek otu

Hazırlanışı:
Sivri biberleri doğrayın. Bir tavada 1 kaşık zeytinyağı ile kavurun. Pastırmaları ince şeritler halinde doğrayın ve biberlere ekleyin. Domatesin kabuğunu soyup küp küp doğrayın ve tavaya ekleyin. Suyunu çekene kadar pişirin. Tuzunu ilave edin ve altını kapattıktan sonra maydanozu da ekleyin.

Bir yufkayı yayıp 8 adet üçgen olacak şekilde kesin. Üzerine yağ ve su karışımından sürün. Ilınan iç malzemeden her parçanın geniş kısmına koyup üzerlerine dilediğiniz miktarda kaşar peyniri ekleyin. Yassı bir sigara böreği sarar gibi her parçayı katlayın. İyi yapışması için uç kısmına yağ+su karışımından bir parça daha sürün. Yağlı kağıt serilmiş tepsiye börekleri yerleştirin. Üzerlerine yumurta sarısı sürüp çörek otu serpin. 180 -190 derece fırında üzerleri kızarana kadar pişirin. Ilık olarak servis yapın. Hazırlanan börekler kızgın yağda iki tarafını da kızartarak hazırlanabilir. Kızartılan börekler kağıt havlu üzerine çıkarılır. Sıcak olarak servis yapınız.

Afiyet olsun.

Afrika' da yaşayan, rengarenk parlak tüylü bir kuş…

Turako,

Hartlaub Turako Kuşu,

Afrika’da muzculgiller (Musophagidae) familyasından Turako kuşu (Touroco coryhaix) nun genç olanlarının da kanatlarında pençeler mevcuttur ve bu da uçmaktadır. Bu kuşlar uygun tabakalarda fosil olarak bulunsaydı, evrimciler bunları da sürüngenlerle kuşlar arasında geçiş formları olarak adlandıracaklardı. Günümüzdeki kuşlar dişsiz olduğu gibi, eskiden yaşayıp nesilleri tükenmiş dişli kuşların varlığı da gayet tabiidir.

Nitekim günümüzde yaşayan kurbağaların bir kısmı dişli, bir kısmı ise dişsizdir. Dişsiz sürüngenler de mevcuttur. Arkeopteriks de nesli tükenmiş dişli bir kuştur.En son araştırmalar da, Arkeopteriks’in bir geçiş formu olmadığını ispatlamıştır. Nitekim 1972 yılında Yale Üniversitesi profesörlerinden John Ostron, Arkeopteriks’in yaşadığı Jura devrinden daha eski tabakalar arasında, zamanımızda yaşayan kuşlara benzer fosiller bulmuştur.Yayınladığı makalede de; ’Jura’dan daha yaşlı tabakalar arasında gerçek kuşların varlığının, Arkeopteriks’in bir geçiş formu olmadığını gösterdiğini’ ifade etmiştir.

Kenya ve Tanzanya’da bulunan turakolar, işgalcidir. Ortam müsait oldunda çiftler üremeye çalışır. Boyu kırk santi metredir ve ömrü ortalama on iki yıldır. Kuluçka yirmi gün sürer ve yirmi sekiz gün sonra tüylenmeye başlar.

Türleri;

Turaco, Ross’s, Turaco, Violet, Turaco Green, Turaco Hartlaub’s, Turaco Knysna, Turaco Livingstone’s, Turaco Purple-crested .

Hint müziğine özgü bir tür lavta …

Tanpura,

Hint Lavtası,

Bütün enstrümanların annesi olarak tanınan Tanpura çoğu Klasik Hint müziği şarkılarına eşlik eder. Arka fonda çoğu zaman duyduğunuz derin sesi sağlar. Pek çok boyu vardır. Genelde 4 ya da 5 tellidir ve bunlar şarkılara göre farklı notalara akor edilebilirler. Düzgün çalındığında tanpura’ nın notaları birleşip tek bir ses gibi çıkar. Tanpura, sesi tam ayarında tutar. Yankılanan güçlü derin sesi gösterinin girişi için gerekli ortamı hazırlamaya yardım eder. Hem enstrüman hem de çalınışı çok basit görünse de tanpura’ yı akor etmek ve çalmak çok fazla deneyim ve çok iyi bir kulak gerektirir.

Tanpura olgun tahtadan ve oyulmuş balkabağından yapılır. Enstrümanın boyu 1 ile 1,5 metre arasında değişir. Bugünlerde küçük Tanpuralar da müzisyenler arasında oldukça revaçtadır. Teller fildişi, kemik ya da tahtadan yapılmış olan köprünün üzerinde yer alır.

Tanpuranın dört teli vardır. İlk üç tel çelikten, dördüncü tel ise pirinçten yapılmıştır. İlk tel düşük oktavda Pa notasında ses verir. Sonraki iki tele ‘Jori’ ya da ikiz teller adı verilir. Bunlar orta oktav Sa da ses verirler. Son tele Kharaj adı verilir ve bu tel düşük oktav Sa da tınlar. Bazen Ragalarda Pa notası kullanılmaz, ilk tel raganın belirgin olan notasına akort edilir. Örneğin Raga Malkauns’ta Pa notası çıkarılmıştır.

Tanpura çalınırken çok yetenek gerektirmez ancak sesin sürekliliği sağlanmalıdır. Teller parmak uçları ile nazikçe birbiri ardına çalınmalıdır. Birinci tel orta parmak ile geri kalan teller ise işaret parmağı ile çalınır. Tanpura çalınırken genellikle dik tutulur. Sukabağının düz kısmı yere dayanır.

Erkek ve kadın şarkıcılar tarafından farklı boyutta Tanpuralar kullanılır. Erkek şarkıcılar erkek sesine uyan derin ses üreten daha kalın telli büyük boy Tanpuraları kullanırlar. Kadınlar tarafından kullanılan Tanpuralar ise küçük yapıda ve kadın sesinin yüksek oktavına uygun imal edilirler.

Güneyde kullanılan Tanpuralar ahşap gövdelidir, ancak kuzeyde kullanılar sukabağı gövdeliler daha titreşim verir. Maharashtra’ da küçük bir kasaba olan Miraj, iyi kalite Tanpuraları ile meşhurdur.

Klasik Hint müziğinde diğer Enstrümanlar:

Santoor, Sitar, Sarod, Tabla, Veena, Shehnai, Harmanyum, Tanpura

Kaynakça;http://www.sahajayogaportal.org

1 385 386 387 388 389 401