Van’ ın Gürbulak ilçesinde bir kale …

Hoşap Kalesi,
Van – Hakkari yolu üzerinde Van’ a 60 km. uzaklıkta bulunmaktadır. Hoşap (güzelsu) ‘ın içinden geçen nehrin hemen kuzeyinde yükselen kayalıklar üzerine kurulmuştur. Dik bir kaya kütlesi, üzerine kurulan kale, iç kale ile bunun kuzeyindeki dış kaleden oluşur.

Gözetleme kulesi, surları, burçları, beden duvarları, sarnıç, fırın, mescit, zindan, seyir köşkü, harem, selamlık ve orjinal demir kapı kanatları kalenin önemli yapılarıdır.

Urartular tarafından kurulan kale Bizans, Vaspurakan, Abbasi, Selçuklu, İlhanlı, Karakoyunlu, Akkoyunlu ve Safevi dönemlerinde kullanılmış son şeklini ise Osmanlılar zamanında almıştır. Kale, Hoşap suyunun kenarında yükselen kaya kütlesi üzerinde kurulmuş, İç Kale ile kuzeyine bitişen dış kaleden oluşmaktadır. Engebeli bir arazi üzerinde bulunan dış kalenin etrafını çeviren sur duvarları da bu konuma uygun bir şekilde şekillendirilmiştir.

XIX. Yüzyıl ortalarına kadar faal olan kalede, günümüzde 30 kadar köy evi bulunmaktadır. Bir kartal yuvasına benzetilen Hoşap İç Kalesi uızaklardan dikkati çeken görüntüsü ile günümüzde de ihtişamını korumaktadır. Doğudan batıya doğru daralan diktörgen planlı, kale üç ayrı üniteden meydana gelmektedir. İç ünitede seyir köşküi orta ünitede harem, selamlık, ihtiyaç ve hizmet odaları, dış ünitede ise muhafız odaları, mescid, fırın, zindan ve depolar yer almaktadır.

İç kaleye kuzey taraftan girilir. Girişteki burç Mahmudi Beyi Sarı Süleymanın eseridir. Giriş kapısının üzerinde 1643 (hicri 1052) tarihi vardır. Kitabenin üst iki yanında karşılıklı arslan figüreri vardır. Kapıdan, burcun alt katındaki giriş holüne geçilmektedir. Nöbetçi odalarından oluşan holden sonra güneyden doğuya doğru 30 m boyundaki basamaklı merdiven gelmektedir. Manzaraya hakim olan seyir köşkü, bazı araştırıcılara göre kalenin sarayı olarak inşa edilmiştir. Doğu-Batı doğrultusunda uzanan 12 köşeli ve kenar uzunlukları birbirinden farklı yamuk bir plana sahip olan köşke kuzey batıdaki kapıdan girilmektedir. Yapı üç katlıdır.

Zemin katında hamam ve hizmetçi odaları bulunmaktadır. İç Kalede bulunan Harem Köşkü, Seyir Köşkünün batısına yerleştirilmiştir. Haremin Beye ait asıl bölümü 12 x 21 ölçülerinde dikdörtgen bir yapıya sahiptir. Bu yapı mimarisi ve sağlamlığıyla diğer kısımlara nazaran daha sağlam kalabilbilmiştir. Haremin batısında yer alan selamlık 37 x 1 m ölçülerinde doğu-batı istikametinde uzanan dikdörtgen bir alana oturmaktadır.

Hoşap Kalesi günümüze kadar ayakta kalabilmiş ender eserlerden biridir.

Bilgiler Van, Gürpınar kaymakamlığı web sayfasından alınmıştır.

Gümüşhane yöresine özgü bir tür ıspanaklı pide…

Lemis,
Pide türü,
Gözleme,
İçine ıspanak, patates, pazı, peynir yada kıyma konularak yapılan bir tür pide.

Lemis,
Malzemeler;
1 adet yumurta,,
1 su bardağı su
1 çorba kaşığı sıvıyağ,
1 tatlı kaşığı tuz,
Alabildiği kadar un (2 Su bardağı),
Tereyağ,

İç hazırlama;
Yarım kalıp peynir,
10-15 dal maydanoz ,
Eğer pazı ve ıspanak kullanılacak ise 2 orta boy soğan, pazı veya ıspanak (2 bağ).
tuz, karabiber

Yapılışı;
Yoğurma kabına unu koyup kenarlarına tuzu ekleyin. Ortasını havuz gibi açıp suyu azar azar ilave edin. Ele yapışmayan bir hamur (orta sertlikte) elde edin. Hamurdan yumurta büyüklüğünde bezeler koparın. Sonra üstünü nemli bir bezle örtüp 30 dakika dinlendirilir. Sonra hamur 6 parçaya ayrılır. Her parça servis tabağı kadar açılır. Yarısına peynirli iç konur. Diğer yarısı üzerine kapatılır veya pazı veya ıspanak veya kıyma kullanılacaksa yine aynı şekilde yapılır. Kıyma veya Ispanak, Pazıları yıkayıp ince ince doğrayın. Soğanlarıda incecik doğrayın. Tereyağında soğanı kavurun. Üstüne pazıyı, ıspanağı ekleyip tuz karabiberle harmanlayıp malzemeleri öldürün. 5-6 dakika pişirin ortalama olarak. Soğumaya bırakın. Hamur bezeleri, servis tabağı kadar açılır. Yarısına hazırlanan bu iç konur. Diğer yarısı üzerine kapatılır.Diğer yarısı üzerine kapatılır. Kenarlarına bastırılır.

Az yağlı teflon tavada 2 yüzü pembe renkte kızartılır. Üzerine tereyağı sürülür. Lemisler üst üste konur. Üzerine kapak kapatılır. 10 dakika sonra servise sunulur.

Lemis Gümüşhane’ ye has gözlemedir. Ispanaklı, pazılı, kıymalı ve patatesli içlerle de hazırlanabilir.

Tavuk ve hamurla yapılan bir çerkez yemeği ..

Kırniş,
Gınnış,

Malzemeler;
Yarım kilo un, su, tuz.
Bütün yada kişi sayısına göre tavuk budu.
Sarımsak (1 yada 2 baş).

Hamuru mantı hamuru gibi yoğrulur. Bir kaba unu koyalım. Unun ortasına yumurta, su ve tuz koyarak hamur kulak memesi yumuşaklığında olacak şekilde yoğrulur. Bezelere ayrılır. Bezeler el ile oklava gibi yuvarlanır.bu hamurdan parmak ucu büyüklüğünde parçalar koparılır.

Koparılan hamurlar tezgahın üzerinde 3 parmakla açılarak yuvarlanır. Temiz bir bez üzerine tek tek sıralanır. Bir taraftanda tavuklar üzerini geçecek kadar suda haşlanır. Haşlanan tavuğun üzerinde biriken yağı bir kaseye kepçe yardımıyla alınır. Porsiyonlara ayrılır. Tavuklar da bir kaba alınır. Öte yandan sarımsaklar soyulup dövülür ve porsiyonlara ayırdığımız tavuk sularına paylaştırılır. Tencerede kalan tavuk suyuna biraz daha su eklenir ve kaynatılır. Kaynayan suya tuz ekleyip hamurlar atılır yumuşayana kadar haşlanır. Tabaklara bölüştürülür tavuk ve sarımsaklı tavuk suyuna batırılarak afiyetle yenir.

Ekvatoru dik olarak kestiği ve iki kutup noktasından geçerek dünyayı çevrelediği varsayılan daire …

Meridyen, (Fr. méridien).
Boylam,
Ekvator dairesi, birer derece aralıkla 360 eşit parçaya bölündükten sonra her dereceden bir meridyen yayı geçirilir.
Nısf-ın-nehâr dâiresi, tûl dâiresi (Osmanlıca),

Ekvator üzerinde birer derece aralıklarla geçirilen, ekvator ve paralelleri dik kesen kutuplarda birleşen yarım çemberlere meridyen denir. Kutupları birleştiren yarım dairelere meridyen denir. Meridyenlerin tümü kutupları birleştirdiğinden eşit uzunluktadır ve yarım daireler şeklindedir. Paralelleri ise dik keserler. Kısaca birbirlerinden doğal yollarla ayırt edilemezler. Bu yüzden başlangıç meridyeni ancak anlaşma ile belirlenebilmiştir. Genel kabul gören bu anlaşmaya göre İngiltere’ nin başkenti Londra’ da yer alan Greenwich gözlemevinden geçen meridyen başlangıç meridyenidir.

Londra Greenwich Gözlem Evi’ nden geçen meridyen başlangıç meridyenidir. Yerküreyi doğu ve batı olmak üzere ikiye böler. 180’ i doğuda (doğu meridyenleri) 180’ i batıda (batı meridyenleri) olmak üzere 360 meridyen yayı vardır. Boyları birbirine eşit olup (20 000 km), ekvatordan kutuplara gidildikçe aralıkları daralır. İki meridyen arasındaki zaman farkı 4 dakikadır.

Dünyanın en şişkin olduğu noktaları birleştirdiğimizde elde edeceğimiz daireye Ekvator denir. Ekvator dünya çevresinde çizilebilecek en uzun dairedir ve dünyayı iki eşit yarım küreye ayırır. Herhangi bir yerin Ekvator’ a açısal uzaklığına enlem, Başlangıç Meridyeni’ ne uzaklığına boylam denir. Enlemi aynı noktaları birleştirdiğimizde ekvator’ a paralel bir daire elde ederiz. Bu daireye paralel adı verilir. 90’ı kuzeyde (kuzey paralelleri), 90’ı güneyde (güney paralelleri) olmak üzere 180 tanedir. Ekvator başlangıç paraleli olup, en uzun olanıdır. Uzunlukları ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe küçülür. Kutuplarda birere nokta halini alır. Aralıkları eşit olup 111 km’dir.

Ekvatora en uzak yerin enlemi 90 derecedir. Burası kutuptur. Tek noktadan ibaret kutuplardan paralel dairesi oluşturulamaz.

Türkiye’nin matematik konumu:

36 derece-42 derece kuzey paralelleri,26 derece-45 derece doğu meridyenleri ile tanımlanır. Dünyanın küreselliği belirlenmelerinde ana etkendir.

Kemiklerin, hafif bir baskıyla bile kırılabilir duruma gelmesiyle tanımlanan hastalık…


Osteoporoz, (Fr. ostéoporose).
Kemik erimesi.

Kemiklerin sert dolgu dokusunun incelmesi sonucunda hafif bir baskıyla bile kırılabilir duruma gelmesiyle tanımlanan hastalığa verilen ad.

Kemiklerin, hafif bir baskıyla bile kırılabilir duruma gelmesiyle tanımlanan hastalık.

Osteoporoza neden olabilecek diğer hastalıkların varlığı (tiroid hastalıkları, inflamatuar eklem romatizmaları, astım, ilaç kullanımı v.b), kırık bulunması, beslenme, genel sağlığınız, ailede özellikle annede kırık öyküsü gibi bilgiler doktorunuza riski belirlemede yardımcı olacaktır.

Doktor fiziksel muayene, kan ve idrar tetkikleri ve radyografi ile tanıya ve ayırıcı tanıya gidebilir. Risk mevcudiyetinde kemik mineral yoğunluğu ölçümü tanıyı kesinleştirir. Bu testler kırık riskini belirlemede en güvenilir yöntemlerdir. Hastalığın erken tesbit edilmesine de yardımcıdır.

Azalan kemik yoğunluğunun giderilmesi için, hormonal yetersizliği olan kadınlara östrojen tedavisi, erkeklere testesteron tedavisi başlanmalıdır. D vitamini ya da kalsiyum eksikliğinde bunlar giderilmelidir. Kemik yıkımını durdurmak veya kemik yapımını artırmak için osteoporoz tedavisine başlanmalıdır. Daha önce osteoporotik kırığı, kemik yoğunluğu çok düşük olanlar ile tedaviden yararlanamayan çok ileri yaştaki hastalar takip edilmelidir. Osteoporozun, kırık olmadığı sürece ağrı yapmadığı için sinsice ve sessizce ilerleyen bir hastalıktır.

1 322 323 324 325 326 349